? – 1018
Thiền sư Vạn Hạnh
Thiền sư, thầy của Lý Công Uẩn
Quê quán / gốc tích: Cổ Pháp (Từ Sơn, Bắc Ninh)
☯ Dịch học – Lý sốThiền sư họ Nguyễn, thông tam giáo, được vua Lê Đại Hành tham vấn trước trận đánh Tống. Ông nuôi dạy Lý Công Uẩn và góp phần đưa ông lên ngôi.
Cuộc đời & sự kiện chính
- 981
Tiên đoán quân Tống sẽ phải lui trong khoảng “tam thất nhật”.
Dạy dỗ Lý Công Uẩn tại chùa Lục Tổ.
- 1009
Ủng hộ Lý Công Uẩn lên ngôi, mở ra triều Lý.
- 1018
Viên tịch.
Kinh Dịch & Lý số
Vạn Hạnh tinh thông Phật học, lại giỏi đoán định điềm triệu và chiết tự (tách chữ Hán để đọc ra ý ẩn). Sử chép lời ông nói ra thường ứng nghiệm như sấm, nên vua Lê Đại Hành mỗi khi có việc quân đều hỏi ý ông. Ông cũng là người giải các điềm lạ báo hiệu Lý Công Uẩn sẽ lên ngôi. Ngô Sĩ Liên nhận xét ông là người có hiểu biết vượt người thường.
- Lời đoán “tam thất nhật” về cuộc kháng Tống năm 981
- Giải bài sấm trên cây gạo làng Cổ Pháp, đoán nhà Lê sẽ mất, nhà Lý sẽ lên (Đại Việt sử ký toàn thư)
- Bài kệ thị tịch nổi tiếng, nay còn chép trong Thiền uyển tập anh
Tích truyện
Lời đoán “tam thất nhật”
Năm 981, quân Tống chia hai đường thuỷ bộ tràn vào Đại Cồ Việt. Triều đình mới của Lê Đại Hành còn non trẻ, lòng người chưa yên. Nhà vua cho mời Thiền sư Vạn Hạnh vào hỏi việc thắng thua.
Vạn Hạnh điềm tĩnh tâu rằng chỉ trong khoảng “tam thất nhật” giặc ắt phải lui. Đến nay cụm từ ấy vẫn được hiểu theo nhiều cách: ba đến bảy ngày, hai mươi mốt ngày, hoặc ba mươi bảy ngày.
Được lời ấy, quân dân càng vững dạ. Quân Đại Cồ Việt dàn trận ở Bạch Đằng và Chi Lăng, giết tướng Hầu Nhân Bảo; quân Tống tan vỡ phải rút về nước, đúng như lời thiền sư.
Từ đó Lê Đại Hành càng tôn kính Vạn Hạnh. Gần ba mươi năm sau, chính ông là người giải các điềm lạ, giúp Lý Công Uẩn lên ngôi và mở ra triều Lý hơn hai trăm năm.
Nguồn: Thiền uyển tập anh và Đại Việt sử ký toàn thư.
Di sản & ghi nhận
Tên ông được đặt cho nhiều chùa, trường học; đại diện cho vai trò của Phật giáo trong việc dựng nước.